Türkiye ekonomisinde bir süredir kararlılıkla uygulanan sıkı para politikasında sürpriz bir rota değişikliğine gidiliyor. Reel sektörün yüksek faiz oranları ve enflasyon baskısı altında uzun süredir dile getirdiği nakit sıkıntısı ile üretim kayıpları feryadı, nihayet Ankara kanadında karşılık buldu. Ekonomi yönetiminin vitrinde katı ve tavizsiz bir duruş sergilemeye devam edeceği izlenimi verilirken, arka planda belirli sektörleri canlandırmaya yönelik seçici ve esnek bir finansman modelinin devreye alındığı gözleniyor. Bu hamle, piyasalarda uzun zamandır beklenen finansal rahatlamanın ilk somut adımı olarak değerlendiriliyor.
Ekonomik parametrelerin yeniden şekillendiği bu kritik süreçte, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla piyasaya can suyu verilmesi kararlaştırıldı. Yeni strateji doğrultusunda, resmi politikalardan ödün verilmeden, üretici kesime ve stratejik öneme sahip sektörlere ucuz fonlama imkanları sağlanacak. Bu gelişme, makroekonomik dengeleri korurken istihdam ve üretimde kalıcı bir çöküş yaşanmasının önüne geçilmesini hedefleyen stratejik bir manevra olarak nitelendiriliyor. Piyasaya sürülecek yeni kaynaklar sayesinde, darboğaza giren firmaların derin bir nefes alması ve durma noktasına gelen yatırım zincirinin yeniden harekete geçirilmesi amaçlanıyor.
Yatırım Taahhütlü Avans Kredilerinde Dev Bütçe
Hükümetin ekonomideki tıkanıklığı aşmak adına devreye soktuğu en somut mekanizmaların başında, Merkez Bankası kanalıyla sağlanan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi imkanları geliyor. Ekonomi kurmaylarından alınan son bilgilere göre, bu kapsamda tahsis edilen fon havuzunun toplam hacmi radikal bir kararla tam 750 milyar TL seviyesine yükseltildi. Bu devasa bütçenin hemen ardından, doğrudan sanayi üretimine ve imalat sanayisine aktarılmak üzere 250 milyar TL tutarında ek bir payın daha bloke edildiği bildirildi. Kararla birlikte tarım sektörü, genç girişimciler ve kadın istihdamını destekleyen projeler için uzun vadeli, geri ödemesiz dönemleri barındıran çok cazip teşvik paketleri de resmi olarak yürürlüğe girdi.
Uygulamaya konulan bu milyarlık paketler, piyasada "arka kapı finansmanı" ya da "çift hatlı ekonomi modeli" olarak adlandırılan yeni bir finansal gerçekliği beraberinde getiriyor. Uzmanlar, manşet faizlerin kağıt üzerinde yüksek kalmaya devam edeceğini, ancak seçilmiş öncelikli alanlara kamu bankaları ve Merkez Bankası teşvikleri aracılığıyla çok daha düşük maliyetli kaynak aktarılacağını belirtiyor. Böylece hem enflasyonla mücadele imajı zedelenmemiş olacak hem de reel sektörün acil nakit ve sermaye ihtiyacı düşük faizli kredilerle perde arkasından finanse edilecek.
Kamu Bankaları Ve İş Dünyası Arasında Kritik Temas
Gevşeme politikasının netleşmesiyle birlikte, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği yönetimi, Merkez Bankası Başkanı ve önde gelen kamu bankalarının genel müdürleriyle çok geniş kapsamlı bir istişare toplantısı gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanlığı makamının doğrudan bilgisi ve onayı dahilinde yapıldığı belirtilen bu zirvede, sanayiciler ve ticaret odası temsilcileri piyasadaki nakit sıkışıklığını doğrudan aktarma fırsatı buldu. Geçmiş dönemlerin aksine, ekonomi yönetiminin iş dünyasının taleplerine karşı son derece yapıcı, dinleyici ve esnek bir yaklaşım sergilediği, iletilen her bir maddenin tek tek not alınarak üzerinde çalışılacağı yönünde sözler verildiği öğrenildi.
Bu kritik görüşmenin ardından, ekonomi koordinasyonunun bundan sonraki aşamalarında Hazine ve Maliye Bakanlığı ile iş dünyası örgütlerinin düzenli olarak bir araya gelmesi kararlaştırıldı. Toplantıya katılan temsilciler, bürokrasinin "sorunları görmezden gelme" tavrından tamamen sıyrıldığını ve hangi talebin ne ölçüde karşılanabileceğine dair açık, dürüst bir iletişim kanalı kurulduğunu ifade ediyor. Sadece bu diyalog ortamının kurulmuş olması bile, piyasalarda geleceğe yönelik sert ve karamsar havanın dağılması adına çok önemli bir olumlu sinyal olarak kabul ediliyor.
Üretim Kapasitesini Korumak İçin Yeni Düzenlemeler Yolda
İş dünyası temsilcileri, yapılan zirvede sadece uzun vadeli yatırım kredilerinin yeterli olmadığını, mevcut üretim tesislerinin çarklarını döndürebilmesi için acil işletme sermayesine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Mevcut ekonomik programın çok uzun sürdüğünü ve sanayi tesislerinde geri dönülemez tahribatlara yol açtığını belirten üreticiler, acil önlem alınmazsa ihracat ve istihdamda %25,0 düzeyine varabilecek büyük kayıpların yaşanabileceği uyarısında bulundu. Bu doğrultuda ihracatçıların, döviz alımlarındaki mevcut %3,0 oranındaki prim desteğinin en az %8,0 seviyesine çıkarılması yönündeki talebi masaya yatırılan en sıcak maddelerden biri oldu.
Merkez Bankası yönetimi ise döviz kuru üzerinden yapılacak bu tarz prim desteklerinin kalıcı bir çözüm üretmeyeceğini, bu tür sübvansiyonların doğrudan bütçe ödenekleri üzerinden yapılmasının daha sağlıklı olacağını iletti. Kredi musluklarının yeniden açılması noktasında, ticari bankaların üzerindeki zorunlu karşılıklar ve kredi kısıtlamalarının esnetilmesi amacıyla Merkez Bankası bünyesinde çok kapsamlı bir mevzuat çalışmasının yürütüldüğü müjdelendi. Hazırlıkları son aşamaya gelen ve teknik detayları netleşen bu yeni mali gevşeme düzenlemelerinin, kamu bankaları genel müdürlerinin de tam mutabakatıyla çok yakın bir tarihte kamuoyuna ilan edilmesi bekleniyor.